เรือนอำมาตย์โท พระยาพิบูลพิทยาพรรค (หรือที่เรียกสั้นๆ ว่า “เรือนพระยาพิบูลฯ”) เป็นอาคารไม้ประวัติศาสตร์อันล้ำค่าที่ตั้งตระหง่านอยู่ภายในมหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ วิทยาเขตปัตตานี เรือนหลังนี้ไม่ได้เป็นเพียงบ้านเก่า แต่เป็นหลักฐานทางประวัติศาสตร์ที่สะท้อนถึงวิถีชีวิตและรสนิยมการอยู่อาศัยของข้าราชการชั้นผู้ใหญ่ในสมัยก่อน

เรือนหลังนี้เดิมสร้างขึ้นในปี พ.ศ. 2476 โดย อำมาตย์โท พระยาพิบูลพิทยาพรรค (ทอง คุปตาสา) อดีตธรรมการมณฑลปัตตานี ท่านเป็นผู้ที่มีบทบาทสำคัญในการวางรากฐานการศึกษาในพื้นที่ภาคใต้ ตัวเรือนเดิมเคยตั้งอยู่ที่ถนนสฤษดิ์ (บ้านสวน) ก่อนที่จะได้รับบริจาคและย้ายมารื้อถอนเพื่อประกอบใหม่ (Replica) ณ บริเวณสถาบันวัฒนธรรมศึกษากัลยาณิวัฒนา เพื่อเป็นแหล่งเรียนรู้ด้านสถาปัตยกรรมและประวัติศาสตร์บุคคล

จุดเด่นของพิพิธภัณฑ์

เรือนไม้หลังนี้มีความโดดเด่นในแง่ของ “สถาปัตยกรรมผสมผสาน” ที่ลงตัว:

• ศิลปะแบบตะวันตกผสมตะวันออก: เป็นเรือนไม้หลังใหญ่ที่ใช้โครงสร้างและลวดลายแกะสลักตกแต่งตามลักษณะบ้านแบบยุโรปที่นิยมในสมัยนั้น แต่สร้างโดยช่างชาวจีนที่มีฝีมือประณีต

• การจัดแสดงภายใน: * ห้องเกียรติยศ: จัดแสดงเกียรติบัตร เหรียญตรา และเครื่องหมายสำหรับเครื่องแบบในโอกาสต่างๆ ของพระยาพิบูลพิทยาพรรค

  • มุมนักอ่าน: รวบรวมตู้หนังสือและวรรณกรรมที่ท่านสะสม สะท้อนถึงความรักในการอ่านและการแต่งคำประพันธ์ (สักวา)

  • บรรยากาศย้อนยุค: การจัดวางสิ่งของและโครงสร้างบ้านที่ทำให้ผู้เข้าชมรู้สึกเหมือนได้ย้อนเวลากลับไปสู่บรรยากาศบ้านขุนนางในยุคต้นรัตนโกสินทร์